In juni 2021 publiceerde de Werkgroep Wachttijden van SGGG de resultaten van een uitgebreide bevraging bij zorgprofessionals in de Vlaamse privépraktijk. Het onderzoek brengt voor het eerst op grote schaal in kaart hoe lang cliënten wachten op een eerste gesprek bij een psycholoog, psychiater of psychotherapeut, en welke factoren die wachttijden bepalen.
Opzet van de bevraging
In februari 2021 namen 1.305 zorgprofessionals deel aan de online bevraging. De deelnemers waren voornamelijk klinisch psychologen (78,9%), aangevuld met psychotherapeuten (11,5%), psychiaters (6,6%) en orthopedagogen (3,0%). De bevraging peilde naar de actuele beschikbaarheid, de duur van de wachttijden, de gehanteerde werkwijzen en de ervaren knelpunten.
Bijna vier op tien praktijken met intakestop
Een opvallende bevinding is dat 38,4% van alle bevraagde hulpverleners op het moment van de bevraging een volledige intakestop had: zij namen geen nieuwe cliënten meer aan. Bij psychiaters lag dit aandeel beduidend hoger, namelijk 60,5%. Tegelijk kon 47,9% van de praktijken nieuwe cliënten nog binnen de maand ontvangen, wat aantoont dat de situatie sterk verschilt naargelang de zorgvorm en de regio.
Wachttijden: psychiaters en kinderpsychiatrie het meest onder druk
De langste wachttijden werden vastgesteld bij psychiaters: 43% van hen gaf aan dat nieuwe cliënten minstens een half jaar moeten wachten op een eerste afspraak. Ook voor kinderen en jongeren zijn de wachttijden bovengemiddeld lang. De combinatie van een hoge vraag, een beperkt aanbod en een zware administratieve belasting zorgt ervoor dat de toegankelijkheid van de kinder- en jeugdpsychiatrie bijzonder kwetsbaar is.
Opgeteld over alle deelnemende praktijken stonden op het moment van de bevraging minstens 6.009 personen op een wachtlijst. Dit cijfer is een onderschatting van de werkelijkheid, aangezien een groot deel van de praktijken met intakestop geen wachtlijst meer bijhoudt.
Impact van de coronapandemie
De bevraging vond plaats tijdens de aanhoudende coronapandemie. Maar liefst 71,9% van de hulpverleners gaf aan dat het aantal doorverwijzingen in de loop van 2020 en begin 2021 was toegenomen, vermoedelijk als gevolg van de toegenomen psychische nood tijdens de lockdowns en de crisisperiode. Deze instroom vergroot de druk op een sector die al vóór de pandemie structureel onderbemand was.
Aanbevelingen
Op basis van de bevindingen formuleert de Werkgroep Wachttijden een reeks aanbevelingen om de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg in de privépraktijk te verbeteren:
- Een aantrekkelijker statuut voor zelfstandige hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg, met aandacht voor werkdruk en administratieve vereenvoudiging.
- Een verruiming van de terugbetaling van psychotherapie, zodat financiële drempels voor cliënten worden weggewerkt.
- Versterking van regionale netwerking tussen privépraktijken en gesubsidieerde centra, om doorverwijzing en samenwerking te vergemakkelijken.
- Capaciteitsuitbreiding in de gesubsidieerde geestelijke gezondheidszorg als structureel antwoord op de overbelasting van de privésector.
- Prioritaire aandacht voor de kinder- en jeugdpsychiatrie, waar de nood het hoogst en het aanbod het meest beperkt is.
- Een duidelijkere sociale kaart voor cliënten, zodat zij weten waar zij terechtkunnen en onnodige zoektochten worden vermeden.
Het volledige rapport is beschikbaar via de Outputpagina.