Staten-Generaal Geestelijke Gezondheid
Meer dan een derde van de langdurig zieken in België kampt met psychische problemen, maar de geestelijke gezondheidszorg krijgt slechts 6 à 7% van het gezondheidsbudget. De Staten-Generaal Geestelijke Gezondheid pleit voor een nieuw financieringsmodel dat samenwerking en preventie beloont in plaats van losse prestaties.
Wachttijden aanpakken, niet negeren. Op 7 mei 2026 organiseert de werkgroep Wachttijden van de SGGG een ontmoetingsdag waarop zorgverleners, hulpzoekenden en beleidsverantwoordelijken ervaringen en oplossingen uitwisselen via gesprekstafels. Deelname is gratis, inschrijven vereist.
In een opiniestuk in De Tijd waarschuwt SGGG-voorzitter en psychiater Frieda Matthys dat de federale beperking van werkloosheidsuitkeringen in de tijd een systeemfout bevat: de betrokken groep staat te ver van de arbeidsmarkt om onmiddellijk aan het werk te gaan. De eerste effecten zijn al zichtbaar: 36% van wie eind december zijn uitkering verloor vroeg een leefloon aan. Matthys pleit voor aanklampende begeleiding, één trajectregisseur per persoon en een 'naar-best-vermogenmodel'. Activeren begint bij begeleiden, niet bij sanctioneren.
De SGGG reageert afwijzend op het CD&V-voorstel om burgemeesters de bevoegdheid te geven mensen met een verslaving of psychische problemen bestuurlijk vast te houden en gedwongen op te nemen. Voorzitter Frieda Matthys stelt dat een sluitend wettelijk kader al bestaat, maar dat de uitvoering faalt door een gebrek aan crisisplaatsen en outreachteams. Psychiater Kirsten Catthoor waarschuwt dat gedwongen opname zonder motivatie niets verandert, verwijst naar mislukte Nederlandse ervaringen en besluit: "De duurzame weg is investeren in welzijn, verslavingszorg en geestelijke gezondheidszorg."
De SGGG verwelkomt de beslissing van de federale regering om vanaf 1 januari 2026 langdurige psychiatrische zorg op te nemen in het systeem van de maximumfactuur (MAF). Tot nu toe gold die bescherming enkel tijdens het eerste opnamejaar, waardoor psychiatrische patiënten financieel ongelijk werden behandeld tegenover mensen met een chronische lichamelijke aandoening. De maatregel kost 1,6 miljoen euro en kwam er na herhaald aandringen van de SGGG. De organisatie vraagt ook verdere stappen: een aangepast evaluatiesysteem voor handicaptegemoetkomingen, herziening van het chronisch ziekenforfait en een RIZIV-overeenkomst voor volledige terugbetaling van psychologische zorg.
De SGGG waarschuwt voor de groeiende invloed van de gokindustrie op jongeren in het onderwijs. De organisatie roept beleidsmakers op om in te grijpen en sterker in te zetten op preventie van gokverslaving.
Op 8 en 9 februari 2024 berichtten verschillende Vlaamse media over het derde congres van de Staten-Generaal Geestelijke Gezondheid (SGGG24). De Tijd publiceerde een uitgebreid interview met voorzitter Frieda Matthys, die pleitte voor een verdubbeling van het budget voor geestelijke gezondheidszorg en de lange wachtlijsten voor kinderen en jongeren "onverdraaglijk" noemde. De Morgen sprak haar ook in een korter format, met de nadruk op vroegdetectie en preventie. Gazet van Antwerpen en De Morgen berichtten over het nieuwe memorandum van de SGGG, dat tien aanbevelingen bundelt voor een sterker geestelijk gezondheidsbeleid, met als centraal speerpunt: geef jongeren voorrang.
Op 8 februari 2024 vond de derde Staten-Generaal Geestelijke Gezondheid plaats. Acht werkgroepen presenteerden hun bevindingen over financiering, wachttijden, manpower, preventie en armoede. Het SGGG-memorandum 2024 formuleert tien rode draden voor een sterk geestelijk gezondheidsbeleid in de komende regeerperiode.
In oktober 2022 bevroeg de Werkgroep Wachttijden van SGGG meer dan 200 zorgorganisaties en -professionals over hun aanpak van wachttijden. Ruim zeven op tien hebben een wachtlijst. Informatie aanbieden en contact houden met de cliënt zijn de meest gehanteerde strategieën, maar structurele oplossingen blijven noodzakelijk.
Een bevraging bij 1.305 Vlaamse zorgprofessionals in februari 2021 toont aan dat wachttijden in de privépraktijk lang en ongelijk verdeeld zijn. Bijna vier op tien hulpverleners had een volledige intakestop; bij psychiaters liep dit op tot ruim zestig procent. De werkgroep formuleert aanbevelingen voor een betere toegankelijkheid en prioritaire aandacht voor kinderen en jongeren.